Welke toekomst kiest FDF?

Gisteravond en vanmorgen zag ik op dit forum verschillende reacties waarin werd gesuggereerd dat de crisis bij FDF niet alleen wordt veroorzaakt door verschil van inzicht maar ook door een “ongepaste relatie” die iemand van FDF zou hebben binnen het LC. Ik heb daar gisteravond en vanmorgen navraag over gedaan binnen mijn contactenkring en daar nergens enige aanwijzing voor gevonden. Wel is mij duidelijk geworden dat bepaalde personen er belang bij hebben om zulke ranzige verhalen in de wereld te brengen. Het leidt namelijk de aandacht af van de rol die Mark van den Oever heeft gespeeld bij het ontstaan van de huidige crisis. De huidige crisis is ontstaan doordat Mark van den Oever vier organisaties frontaal aanvalt, net op het moment dat Jeroen van Maanen daarmee in overleg was en goede vorderingen maakte. Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt maar de zoveelste keer. Daarom is “uitpraten” ook geen optie meer: het is al zo vaak uitgepraat en het gebeurd iedere keer weer. Dat was voor Jeroen van Maanen en Daniëlle Hekman reden om het bijltje er bij neer te gooien. Tegelijk werd ook Mischa Bouwer uit het bestuur gezet waardoor alleen Mark van de Oever en Sieta Keimpena overblijven. Op de achtergrond speelt een andere, fundamentelere vraag: welke toekomst kiest FDF? Een toekomst als belangenorganisatie die constructief samenwerkt met anderen om reëel haalbare doelen binnen te halen of een toekomst als strijdgroep die strijd voert om het strijd voeren? Een toekomst als een steeds verder radicaliserende groep die strijd voert voor de kick van het strijd voeren en zich tegelijk genoegzaam wentelt in slachtoffer gevoel over de niet bereikte doelen. Jeroen van Maanen en (tot mijn verrassing) Daniëlle Hekman kiezen voor het eerste: een toekomst als belangenorganisatie. Mark van den Oever en Sieta Keimpena kiezen voor de tweede optie. Deze twee zijn als enigsten overgebleven en bepalen nu de toekomst van FDF.

Melkveehouder ondervindt omzetderving door Corona

[b]Persbericht Agractie:[/b] Uit onderzoek van Agractie Nederland blijkt dat de omzetderving voor de melkveesector al is opgelopen tot meer dan 64 miljoen euro, sinds de invoering van de coronamaatregelen. Uit onderzoek van Agractie Nederland blijkt dat ook de melkveehouder flink in moet leveren, ten gevolge van de coronacrisis. Nu al zijn de gevolgen zichtbaar, maar de verwachting is dat de grote klap nog zal gaan komen. Agractie onderzocht de melkprijzen ten tijde van de coronamaatregelen, afgezet tegen begin dit jaar en vorig jaar, waarbij ook gekeken werd naar de verwachte prijsfluctuaties. Opvallend is dat 2020 zeer hoopvol begon met een prijs die hoger lag dan het gemiddelde over 2019. Het trendrapport in januari 2020 van BoerenBusiness sprak de verwachting uit dat de melkprijs de komende maanden verder zou stijgen, omdat de grondstofprijzen harder stegen dan de uitbetalingsprijzen. Wanneer we echter naar de melkprijs van Friesland Campina kijken, zien we dat sinds maart een forse daling is ingezet. In maart begon de eerste prijsdaling, die gevolgd door dalingen in april en mei, inmiddels opgelopen is tot meer dan 9% ten opzichte van februari. Het trendrapport van april 2020 van BoerenBusiness geeft de verwachting aan dat de druk op de melkprijzen de komende maanden nog groter zal worden. Waar de garantieprijs van Friesland Campina in januari nog op €35,75 per 100 kg zat en in februari steeg naar €36,50 per 100 kg, daalde deze in april naar €35,- per 100 kg en in mei zelfs naar €33,- per 100 kg. Voor de maand april zien we daardoor een totale inkomstenderving van 18 miljoen euro en in de maand mei loopt dit verder op met ruim 42 miljoen euro. Wat de totale schade voor de melkveesector op dit moment al brengt op ruim 64 miljoen euro, wanneer de melkprijs gelijk gebleven was met die van februari. Uitgaande van de verwachte stijging is de inkomstenderving zelfs significant hoger. Wanneer men dit vertaalt naar een gemiddelde voor een individueel bedrijf, betekent dat op dit moment, alleen al in de maand mei een inkomstenderving van ruim €2675,-. Daarnaast is de prijs van nuchtere kalveren gehalveerd en de prijs van slachtkoeien sterk gedaald wat de inkomenspositie verder onder druk zet. De verwachting is echter dat de daling van de melkprijs zich in 2020 verder zal voortzetten, met alle gevolgen van dien voor duizenden gezinsbedrijven. Agractie Nederland strijdt voor adequate schadevergoeding voor álle sectoren binnen de agrarische sector. Uitgaande van een gemiddelde kostprijs van €40,- per 100 kg melk, is een melkprijs van €33,- per 100 kg en dalende, niet lang vol te houden voor de meeste bedrijven. Deze crisis kan de nekslag betekenen voor veel melkveebedrijven, welke al jaren tegen kostprijs produceren. De resultaten van dit onderzoek, zullen gedeeld worden met het ministerie van LNV, met het dringende verzoek tot compensatie. Inmiddels zijn maatregelen afgekondigd die omvatten uitstel van rente en aflossing van leningen en vervroegd uitbetalen van betalingsrechten. Dit schuift het probleem echter slechts op. Tot onze verbazing zette Aldi Duitsland wel substantiële stappen om boeren een reële prijs te betalen voor (consumptie)melk. In plaats van een verlaging, verhoogde de supermarktketen de prijs van consumptiemelk in april met ruim 10%, ondanks de Coronacrisis. Nederland exporteert circa 25% van zijn geproduceerde zuivel naar buurland Duitsland. Agractie Nederland roept de retail op, naar Duits voorbeeld, maatschappelijk verantwoorde keuzes te maken in de prijs van Nederlandse zuivel en marktpartijen hierin ook stappen te zetten in de prijsafspraken voor geëxporteerde zuivel tegen West Europese standaarden.

Nooit op de man, ogen op de bal

Door WIM BENS, De berichten over de positie van LTO binnen het Landbouw Collectief hebben veel losgemaakt. Mensen en organisaties die een andere mening hebben of zich graag tegen ons afzetten, verdrongen zich om zich hierover uit te spreken. Waarom eigenlijk? LTO staat sinds jaar en dag open voor iedere vorm van goede samenwerking, het zit in ons DNA. Coöperatief werken heeft immers de land- en tuinbouw gevormd. Over het Landbouw Collectief was van tevoren afgesproken dat het tijdelijk zou zijn, zolang het effect had om op landelijk niveau over stikstof te praten. En die tijd is goeddeels geweest, nu moeten we er in de provinciehuizen mee aan de slag. Het was een spannende tijd, die ons heeft gedwongen om goed na te denken over de rol van LTO als belangenbehartiger. Een goede belangenbehartiger lijkt op een goed voetbalteam: continue op de bal, dus scherp op de inhoud en resultaatgericht. Er moet gescoord worden! Een goed team, dat voor iedere uitdaging zijn mannetje staat met een uitgekiende strategie. Met een eigen identiteit en hoge gunfactor, in het team onderling en naar buiten. Dat betekent dat we diplomatiek en charmant te werk moeten gaan, zodat andere partijen ons serieus nemen. Dat is de belangenbehartiger die LTO graag wil zijn en blijven, om het maximale te bereiken voor boer en tuinder. Dat betekent dat we niet blijven hangen in een keurslijf dat niet lekker functioneert. We blijven ons aanpassen aan de eisen van de tijd en de veranderende omgeving waarin we ons werk als belangenbehartiger moeten doen. Nooit op de man, altijd scherp op de inhoud en continue met onze ogen op de bal.

Marc Calon treedt terug als voorzitter LTO Nederland

[b]Persbericht[/b] Marc Calon treedt terug als voorzitter van LTO Nederland. In goed overleg is de gezamenlijke conclusie getrokken dat Calon op het einde van het jaar geen nieuwe termijn aangaat en hij het voor de vereniging beter vindt zijn werkzaamheden met ingang van vandaag neer te leggen. “Ik neem afscheid met pijn in het hart. Ik heb me de afgelopen 3,5 jaar vol passie ingezet voor de belangen van boeren en tuinders. Helaas moet ik constateren dat er bij een deel van de achterban onvoldoende draagvlak is. Een voorzitter kan alleen effectief werken met volledig draagvlak van alle leden. Daar verbind ik mijn conclusies aan. Ik ga geen nieuwe termijn aan en maak tevens per direct ruimte voor mijn opvolger”, aldus Marc Calon. De bestuursleden, die tevens voorzitters zijn van respectievelijk LTO Noord, ZLTO en LLTB, spreken hun waardering uit voor de verdiensten van Calon. Wim Bens, vicevoorzitter van LTO Nederland, spreekt namens de organisatie zijn waardering uit voor Calon. “Marc heeft zich met grote daadkracht voor de boeren en tuinders ingezet. Hij heeft, zowel voor als achter de schermen, een belangrijke rol gespeeld in de vernieuwing van LTO Nederland en in de verschillende dossiers zowel in Den Haag als in Brussel. Daarbij wil ik in het bijzonder het pensioendossier, het klimaatdossier en de totstandkoming van een uitgebreid pakket aan maatregelen voor de agrarische sector in de huidige coronacrisis noemen.” De zittende leden van het bestuur van LTO Nederland, Dirk Bruins, Wim Bens en Léon Faassen, zullen samen met algemeen directeur Hans Van den Heuvel de taken van Calon overnemen tot de komst van een nieuwe voorzitter. [b]Nieuwe voorzitter[/b] De termijn van Calon zou op 31 december 2020 aflopen. Het bestuur zal nu spoedig de procedure starten om te komen tot een nieuwe voorzitter die namens LTO Nederland de boeren en tuinders vertegenwoordigt in zowel Den Haag als Brussel. Meer informatie over het gezochte profiel, de opdracht en de sollicitatieprocedure volgt.

Column Sjakie: Problemen maken of oplossen

Door Jack Rijlaarsdam, Over drie weken is het een jaar geleden dat de PAS vergunningen systematiek door de Raad van State als ondeugdelijk van tafel werd geveegd. De natuur zou met deze wetgeving niet voldoende beschermd worden. Deze conclusie is tijdens al het gekissebis vervormd tot een streven naar dalende depositie op de natuur. Minister Schouten heeft zich intussen onder druk van de groene lobby laten verleiden tot het opstellen van een zeer ambitieus doel voor 2030. Er wordt wettelijk vastgelegd dat dan maximaal de helft van de stikstofgevoelige natuur zwaarder wordt belast dan de Kritische Depositie Waarde (KDW). Nu zijn die KDW’s al discutabel als harde grens, omdat bij deze waarde de natuur mogelijk schadelijk ondervindt, dit is dus geen vaststaand feit. De overheid heeft zo eigenlijk onhaalbare doelen gesteld. Onze minister heeft niets geleerd van het verleden en stelt wederom onhaalbare doelen. De KDW’s zijn zelfs als alle veehouderij en alle industrie uit Nederland vertrekt niet haalbaar. Het merendeel van de depositie komt namelijk uit het buitenland en daar hebben we nu eenmaal weinig invloed op. Een ezel stoot zich geen twee maal aan dezelfde steen. De juridische haarkloverij zorgt voor veel onzekerheid over de vergunde status van bedrijven. Veel bedrijven konden onder de PAS volstaan met een melding of waren meldingsvrij, maar zijn nu buiten hun schuld zonder vergunning. Bijzonder is dat de depositie van deze bedrijven wel meegenomen is in de berekeningen, maar dat juristen geen vergunning af willen geven. Dezelfde juristen willen geborgd zien dat er geen stijging is van de depositie op de natuur vanaf de aanwijsdatum van de N2000 gebieden. Daar hebben we als sector een oplossing voor bedacht. Neem de situatie op de aanwijsdata als startpunt, doorloop de vergunningenadministratie op stijging of wegval van depositie en boek dit in. Vanaf 1990 heeft de landbouw 60% emissie gereduceerd, dus dat levert netto stikstofruimte op. Deze ruimte kan worden ingezet om alle bestaande bedrijven te vergunnen. Probleem opgelost. Helaas vinden de ambtenaren dit administratief te veel werk, men zoekt liever naar de moeilijke weg. Ook minister Schouten heeft meermaals beloofd de problemen met de PAS-melders op te lossen, maar krijgt ondertussen nog geen suikerklontje in de thee opgelost. Bron: Nieuwe Oogst

Landbouw Collectief: : voermaatregel Schouten onwerkbaar in de praktijk

[b]Persbericht Het Landbouw Collectief ziet niets in de voermaatregel, die Minister Schouten van LNV recent naar de Kamer heeft gestuurd. In de regeling worden maxima gesteld aan het ruw eiwitgehalte in het krachtvoer voor melkvee. Het Landbouw Collectief, samen ook met de veevoersector (Nevedi), heeft steeds gepleit voor een maatregel op rantsoenniveau. Met haar voorstel grijpt de Minister niet alleen diep in op de bedrijfsvoering van de bedrijven, ook is de maatregel niet praktisch, kostprijsverhogend en discutabel wat betreft de bijdrage aan de vermindering van de stikstofuitstoot. Werkgroep[/b] Voor overleg met LNV over de melkveemaatregelen, heeft het Landbouw Collectief een Werkgroep ingesteld onder leiding van Marije Klever (NAJK). De Werkgroep kent een deelname uit verschillende boerengeledingen, wordt ondersteund door deskundigen en kent een nauwe samenwerking met praktijkmensen uit de veevoerindustrie en andere schakels in de keten. Deze Werkgroep heeft inhoudelijk zeer constructieve gesprekken gevoerd met LNV over de drie door het Landbouw Collectief voorgestelde maatregelen: minder ruw eiwit in het totaalrantsoen, mest bij uitrijden aanlengen met water en meer beweiden. De nu door de Minister gekozen maatregel is uitgebreid aan de orde geweest en sterk afgeraden. Krachtvoer dient in de melkveehouderij als fine-tuning op het totaalrantsoen. Om het totaalrantsoen uit te balanceren zijn juist extremere (eiwit)voersoorten van groot belang om overall de werking en de efficiëntie te waarborgen, inclusief minder uitstoot van ammoniak. Dit werd door de betrokken LNV-medewerkers in de Werkgroep volledig onderschreven. Onbegrijpelijk Het is dan ook onbegrijpelijk, dat minister Schouten de adviezen van de Werkgroep naast zich neer legt. De praktijk passeren, betekent dat het realiseren van de gewenste stikstofreductie alleen maar moeilijker wordt en de bereidheid tot vervolgstappen verder zal ondergraven. Onze belangrijkste bezwaren op een rij: (1) de maatregel van de Minister maakt het onmogelijk om het totale rantsoen te optimaliseren, (2) eiwitrijke grondstoffen dienen met eiwitarme te worden gemengd, wat kostprijsverhogend werkt, (3) het krachtvoerverbruik zal verder toenemen om rantsoenen te corrigeren, iets wat in ieder geval niet past bij de visie van de Minister omtrent kringlooplandbouw, korte ketens en minder aanvoer van buitenaf, en (4) een slechtere rantsoenoptimalisatie zal niet alleen leiden tot een kleinere reductie van ammoniak, maar ook tot een lagere productie en verslechterende gezondheid van de dieren. Onjuist In haar toelichting suggereerde Minister Schouten, dat de voorgestelde maatregel in allerijl is opgetuigd, omdat het Landbouw Collectief uit het overleg is gestapt. Dat is een volstrekt onjuiste voorstelling van zaken. Het Landbouw Collectief heeft op 1 april het overleg gestopt, omdat de Minister ondanks alle overleg met de Werkgroep en het Collectief ineens en heel bewust teruggreep op haar voorstel aan de Tweede Kamer van half november. Kennelijk omdat daar politieke overeenstemming over was. Van overleg met het Landbouw Collectief was toen in ieder geval nog geen sprake. [b]Van tafel halen en dan weer om tafel gaan Aalt Dijkhuizen, voorzitter Landbouw Collectief: ‘We roepen Minister en Parlement op de voorgestelde voermaatregel van tafel te halen. Dit kan echt niet. Wij zijn bereid weer met de Minister om tafel te gaan, maar dan wel met onze voorgestelde maatregelen als uitgangspunt. Die sluiten aan bij de praktijk, zijn goedkoper en trekken meer stikstof op de kant’.[/b]

Farmers Defence Force: ’Stop uitverkoop platteland’

AMSTERDAM - Het agrarische Farmers Defence Force zegt ’zo nodig’ via de rechter te proberen het stikstofbeleid van minister Schouten (Landbouw) te dwarsbomen. De actiegroep wil voorkomen dat stikstofruimte van veebedrijven straks wordt opgekocht door industrie en bouwondernemingen. Het stuit FDF tegen de borst dat de landbouw op die manier stikstofrechten inlevert ten gunste van de industrie, onder het voorwendsel dat de natuur er beter van wordt. FDF-bestuurder Jeroen van Maanen, stelt dat de boerenorganisatie daarbij „niet lijdzaam gaat toekijken”. De FDF meent een juridische stok te hebben om mee te slaan. Zo dreigt met een overgang van stikstofrechten van landbouw naar industrie de uitstoot van fijnstof flink toe te nemen. Het risico is aanzienlijk dat Nederland dan boven de Europese NEC-uitstootnormen voor fijnstof uitkomt, waarschuwt de organisatie.

Dit zijn belangrijkste stikstofmaatregelen van het kabinet

Het kabinet trekt maar liefst 5 miljard euro uit voor de komende tien jaar om uit de stikstofimpasse te komen. Een groot deel van het bedrag gaat uit naar natuurverbetering. 1,3 miljard is gereserveerd voor vrijwillige stoppers en bedrijfsverplaatsingen. Ook komen er tal van subsidiefondsen om de veehouderij verder te verduurzamen. De zeven belangrijkste maatregelen op een rij. 1-Legaliseren PAS-meldingen Schouten streeft nog steeds naar het legaliseren van alle 3.637 PAS-meldingen, maar houdt wel een slag om de arm. Depositieruimte is voor alle melders gereserveerd, maar of het ook juridisch lukt om ze allemaal daadwerkelijk te legaliseren, kan landbouwminister Carola Schouten niet garanderen. • Lees ook: Schouten:[url=https://www.nieuweoogst.nl/nieuws/2020/04/24/schouten-extern-salderen-beperkt-mogelijk] 'Extern salderen beperkt mogelijk'[/url] Wanneer ook duidelijkheid komt voor de melders, is evenmin niet helder. Wel is voor hen 11 mol per hectare per jaar aan stikstofruimte gereserveerd. Schouten benadrukt dat het gaat om een complex juridisch proces en het streven is dat voor iedere melding een passende oplossing wordt gevonden. Een algemene drempelwaarde komt er voorlopig in ieder geval niet. 2-Stoppersregeling Voor de stoppersregeling is 1 miljard euro gereserveerd. De regeling wordt begin 2021 opengesteld. Nadat bedrijven zich landelijk hebben aangemeld, zal een selectie plaatsvinden en wordt een lijst opgesteld van bedrijven die in aanmerking komen op basis van grootte of locatie. Het zal gaan om met name melkveehouderijen en naar schatting 150 tot 250 bedrijven. De veehouderijlocatie met de hoogste depositie komt als eerste in aanmerking voor een subsidie. Hoe ver het bedrijf af ligt van het Natura 2000-gebied is niet bepalend. Wel komt er een ondergrens in mol per hectare, om bedrijven met een relatief lage depositie uit te kunnen sluiten. Onder invloed van het voerspoor is het fosforgehalte in mengvoer de laatste jaren gedaald. De regeling moet nog goedgekeurd worden door de Europese Commissie, omdat deze staatssteungevoelig is. Volgens het PBL wordt met deze regeling een stikstofreductie behaald van 32 mol per hectare per jaar in 2030. 3-Extra geld sanering varkenshouderij Schouten stelt 270 miljoen euro extra beschikbaar, zodat alle erkende aanvragen in het kader van de Subsidieregeling Sanering Varkenshouderijen kunnen worden gehonoreerd. In eerste instantie was daarvoor 180 miljoen euro beschikbaar. In totaal werden 502 aanvragen ingediend. Daarvan zijn er 417 goedgekeurd. De beschikkingen zouden 15 april 2020 worden verstuurd, maar dat proces is vertraagd. Onder andere door het grote aantal aanmeldingen. De beschikkingen worden de komende weken verstuurd. Bedrijven met de hoogste geurscore ontvangen er als eerste een. 4-Verlagen van ruw eiwit in veevoer Aan het ruweiwitgehalte in mengvoer en mogelijk ander krachtvoer voor melkvee wordt een maximum gesteld. Dit wordt vastgelegd in een ministeriële regeling en opgenomen in het stikstofregistratiesysteem, waardoor de reductie direct wordt ingeboekt. Het gaat om ruim 37 mol per hectare per jaar in 2030. Het regelingsvoorstel, onderdeel van de Wet dieren, wordt eind deze maand nog bekendgemaakt. Het zal ook in Brussel nog moeten worden goedgekeurd. Het streven is om de regeling per 1 september 2020 in te laten gaan. Voor de implementatie van veevoermaatregelen is de komende jaren 73 miljoen euro beschikbaar. Een deel van dat geld zal worden ingezet voor coaches en voorlichting. Vanaf 2021 kan de sector met een eigen convenant komen en met nieuwe richtlijnen die de regeling overbodig kunnen maken. 5-Meer weidegang Meer weidegang moet ook leiden tot stikstofreductie. Koeien werden in 2018 gemiddeld 1.648 uur per jaar geweid. De ambitie van het kabinet is een uitbreiding met 125 uren in 2021 en 250 uren vanaf 2022. Om dit te realiseren, wordt ingezet op een mix van instrumenten. Denk aan voorlichting en onderwijs over beweiden en graslandmanagement, vroeger in het jaar weiden, kavelruil en inzet van weidecoaches. Hiervoor is de komende jaren 3 miljoen euro ingeboekt. PBL rekent aan deze maatregel een potentiële stikstofreductie van 2 tot 4 mol per hectare per jaar toe. Rijk en provincies willen geen vergunningen voor het weiden en bemesten. Ze handhaven dus evenmin. De komende maanden lopen tal van procedures, waarbij Schouten schrijft dat de inzet is dat weiden en mesten noodzakelijk zijn voor een goede bedrijfsvoering. 6-Investeringssubsidie voor mest Het kabinet wil dat bedrijven regenwater opvangen van staldaken en erf om daarmee mest te kunnen verdunnen in een verhouding van één deel water op twee delen mest. Op met name zandgronden is deze toepassing beperkt door gebrek aan (oppervlakte)water. Daarom wil het kabinet een investeringssubsidie in het leven roepen van circa 100 miljoen euro voor de periode 2021-2023, om regenwater op te vangen en te hergebruiken. Hiermee wordt 40 procent van de investeringskosten vergoed. Om drijfmest verdunt met regenwater uit te kunnen rijden, worden de regels voor mestuitrijsystemen aangepast. Ook komt er een innovatieprogramma mestaanwending. PBL rekent voor deze maatregel met een potentiële stikstofreductie van 5 tot 9 mol per hectare per jaar. Voor mestverwerking wordt 15 miljoen euro uitgetrokken, bovenop de 33 miljoen euro die gereserveerd is in het Klimaatakkoord voor mestverwerking en de ontwikkeling van hoogwaardige kunstmestvervangers uit dierlijke mest. 7-Stalinnovaties en omschakelfonds De Subsidieregeling brongerichte verduurzaming is bedoeld voor innovatie en eerste investeringen in nieuwe staltechnieken die emissiearm zijn (broeikasgas, fijnstof en ammoniak). Uiterlijk eind 2025 zullen er per veesoort aangescherpte emissienormen voor ammoniak voor nieuwe stallen en renovaties gaan gelden. Voor bestaande stallen komt een overgangsperiode. Voor de periode 2023-2030 is 280 miljoen euro subsidie gereserveerd. Dit bedrag komt bovenop de 172 miljoen euro uit de Klimaatenvelop en de middelen voor de sanering en verduurzaming van de varkenshouderij. Dit levert een potentiële stikstofreductie op van 19 tot 27 mol per hectare per jaar bij melkvee en 10 tot 14 bij varkens. Het kabinet wil veehouderijen stimuleren om te schakelen naar een andere bedrijfsvorm of extensiever te worden. Hiervoor komt er een subsidiefonds van 175 miljoen euro, bedoeld om bij te springen als omschakelende boeren tijdelijk minder inkomsten hebben en om bij te dragen in de investeringskosten. 8-Stikstofnorm in de wet vastgelegd Het kabinet wil de doelen van de stikstofmaatregelen en de daarvoor gereserveerde budgetten in een wet vast te leggen. Het streven is om in 2030 50 procent van het stikstofgevoelige natuurareaal (in hectares) in Natura 2000-gebieden onder de kritische depositiewaarde te krijgen. Daarmee wordt voorkomen dat een nieuwe regering na verkiezingen weer snel een streep kan zetten door de plannen en de woningbouw, en dat andere economische ontwikkelingen opnieuw stagneren. LNV werkt samen met het PBL aan een nieuw monitoringssysteem. Medeauteurs: Peter Smit, Esther de Snoo

Landbouw Collectief ziet haar zorgen bevestigd

[b]Persbericht 24 april 2020 Het Landbouw Collectief ziet in de Kamerbrief van vandaag haar zorgen over het stikstofbeleid bevestigd. De voorgestelde maatregelen zijn ontzettend duur, leiden nauwelijks tot verbetering van de natuur, hebben leegverkoop van het platteland tot gevolg en kunnen dan ook niet rekenen op draagvlak van de sectoren. Precies de reden waarom het Landbouw Collectief in een eerder stadium alle overleggen met Minister Schouten en met het Ministerie van LNV stopzette. Positief [/b] Positief is, dat er in het kader van het stikstofbeleid definitief geen generieke krimp plaatsvindt. Ook goed nieuws is, dat voor beweiden en bemesten geen vergunning nodig is en dat de zogenaamde PAS-melders, die ten onrechte geen natuurvergunning hebben gekregen, die alsnog krijgen. Positief is ook, dat de Minister inzet op een herijking van de Natura2000 gebieden. Dit laatste wordt alleen maar belangrijker, nu uit berekeningen blijkt dat 1/3 van de gebieden zelfs bij een volledig leeg Nederland qua stikstof nog niet onder de toegestane waarde komen. Ordinaire opkoop Op 20 november presenteerde het Landbouw Collectief haar stikstof reductieplan. Hiermee bood de landbouw het leveren van 3 kTon stikstof reductie aan in 2020 en vanaf 2021 en verder zelfs meer dan het dubbele per jaar. Vele malen meer dan wat het Kabinet met haar plannen realiseert, en dit zonder dat er sprake is van krimp. De landbouwpartijen vragen voor uitvoering van die plannen omgerekend een bedrag van 2 miljard voor de komende 10 jaar, waarvan veruit het grootste deel voor innovatie en verduurzaming. In de Kamerbrief van vandaag wordt nagenoeg eenzelfde bedrag uitgetrokken van 1,8 miljard euro, niet om reductie van stikstof op blijvende bedrijven te realiseren, maar voor ordinaire opkoop van boerenbedrijven. Dit terwijl keer op keer uit berekeningen is gebleken, dat het effect hiervan op Natura2000 gebieden minimaal is. Bijzonder is, dat voor de nertsensector die al jaren wacht op uitkoop geen extra middelen beschikbaar worden gesteld. Geen maatwerk Daarnaast kiest het Kabinet voor in ieder geval dit jaar voor een wettelijke regeling waarin alle melkveebedrijven terug moeten in eiwit in het krachtvoer. Dit terwijl het Landbouw Collectief de individuele boer meteen vanaf de start wil laten kiezen uit drie maatregelen (‘cafetaria-model’). Daarbij gaat het om minder eiwit in niet alleen het krachtvoer maar bezien in het hele rantsoen (een insteek die ook wordt ondersteund door deskundigen uit de veevoerindustrie), meer koeien in de wei en uitrijden van mest, aangelengd met water. Een dergelijke aanpak past beter bij de grote variatie in bedrijfsopzet, vergroot het draagvlak, benut de kennis en kunde van de individuele boer en komt het resultaat ten goede. Gelukkig lijkt er wel opening te zijn om vanaf 2021 met dit cafetariamodel te gaan werken. Het Landbouw Collectief had erop aangedrongen, om sowieso dit jaar geen maatregelen in te voeren gezien de bijzondere ‘Corona tijden’ waarin we leven en waarvan niemand de gevolgen kan overzien. Bovendien is de stikstofconcentratie in de lucht al sterk gedaald en de voedselvoorziening crucialer is dan ooit. Extern salderen Een ander heet hangijzer betreft het zogenaamd extern salderen. Daarbij kunnen landbouwbedrijven ook van buiten de sector opgekocht worden voor hun stikstofruimte, met als risico een verdere leegloop van het platteland. Groene economie word ingeruild voor grijze economie. De recente opkoop van landbouwbedrijven door de Provincie Brabant ten behoeve van de uitbreiding van een industriepark in Moerdijk is hiervan een concreet en tegelijk schrijnend voorbeeld. Het Landbouw Collectief waarschuwt hier al voor vanaf de start van de stikstofdiscussie en heeft een intelligent registratiesysteem ontwikkeld en aangeboden, waarin dit alles op een doordachte en gecontroleerde manier kan plaatsvinden. Helaas vond ook dat geen gehoor bij Schouten. Het Kabinet stelt nu voor, dat partijen die over willen gaan tot extern salderen zich moeten melden om ongeremde speculatie en opkoop te voorkomen. Het is maar zeer de vraag of dat gaat werken. Afpakken Een laatste voorbeeld ten slotte betreft het afnemen van onbenutte stikstofruimte, waarvoor de bedrijven in het bezit zijn van een officiële vergunning maar nog geen stalruimte voor hebben gebouwd. Een vergunning is een bezit, afpakken is diefstal en diefstal is verboden. Komt bij, dat bedrijven en zeker ook jonge boeren, die verder willen ontwikkelen en vernieuwen hierdoor beknot worden in hun mogelijkheden. Zij moeten nu opnieuw dure stikstofruimte aankopen wanneer ze bijvoorbeeld dieren meer stalruimte willen geven of over willen schakelen op duurzame energie. Daarvoor worden ze nu geconfronteerd met extra kosten. Kosten die maar zo niet terugbetaald zullen worden uit de markt. Teleurstellend Het stikstofplan van het Kabinet, bedoeld als oplossing om stikstofdepositie op natuurgebieden te verlagen, blijkt in de uitwerking niet veel anders dan dat waar de boeren al die tijd al bang voor waren: ordinaire opkoop, krimp van de veestapel, een rem op doorontwikkeling van bedrijven, leegloop van platteland en een aantasting van een voor onze economie en werkgelegenheid essentiële en vitale sector. En dat nota bene in Corona tijd. Een tijd waarin alle zeilen bijgezet moeten worden om de economie van ons land draaiende te houden, zeker ook op termijn. Aalt Dijkhuizen, voorzitter Landbouw Collectief: ‘De Kamerbrief stelt ons alles tezamen nogal teleur. Heel veel belastinggeld gaat naar maatregelen die voor het doel waarvoor ze dienen nauwelijks effectief zijn en veel meer een politieke agenda lijken te dienen. Het Landbouw Collectief vindt dat hiervoor één van de meest toonaangevende sectoren in de wereld niet in de waagschaal mag worden gesteld. In een wereld bovendien waarin de vraag naar voedsel nog heel sterk toe gaat nemen’.

OPSTAPPEN OF INSTAPPEN

Door Trienke Elshof 14 APRIL 2020 Als ik op de afgelopen weken terugkijk, heb ik niet het gevoel aan huis gekluisterd te zijn. Door alle calls en video-overleggen is er constant contact en de agenda staat vol met afspraken. Voornamelijk over stikstof. Nadat we afgelopen week virtueel uit het overleg met de minister zijn gestapt, komt een moment van reflectie. Wat hebben we nu in onze samenwerking als breed collectief bereikt. Aan de ene kant wordt de discussie op het scherpst van de snede gevoerd, soms over het randje. Dat geeft ook aan hoe het aankomende stikstofbeleid de gemoederen raakt. Aan de andere kant is het complex. Waar hebben we het nu precies over en waarover zijn we het niet eens? We merken dat op het ministerie en provinciehuizen beleidsmedewerkers zelfs bijgepraat moeten worden. Een greep: het registreren van stikstof is noodzakelijk voordat je het extern salderen opengooit, zoals in Brabant afgelopen week. De minister heeft toegezegd dat PAS-melders een vergunning krijgen, maar het is onduidelijk waar die stikstofruimte vandaan moet komen. Bij een gebiedsgerichte aanpak kun je het niet alleen hebben over opkoop van boerderijen. De voorgenomen voermaatregelen voor melkvee grijpen hard in op het bedrijfsmanagement van de individuele boer. Logisch dat dit bedreigend overkomt naar de achterban. Dit kan en mag niet bepaald worden vanuit een bureau bij LNV of door de politiek. Daarom zijn er de werkgroepen die namens het Landbouw Collectief overleggen met het ministerie. Zij weten wat realistisch is en brengen ideeën vanuit de praktijk in die werkbaar zijn. Alle groepen, of ze nu landelijk of provinciaal zijn georganiseerd, steken hier al maandenlang hun kostbare tijd in om tot oplossingen te komen. Want het eindpunt nadert. De minister heeft aangegeven dat stikstof niet in de weg mag staan als corona voorbij is. De oplossing is daar waar men echt naar elkaar luisteren wil. Carola: onze deur staat open. Bron: https://www.ltonoord.nl/weblogs/weblogs-trienke-elshof/opstappen-of-instappen?

Schouten moet stikstofreductie juridisch dichttimmeren

Minister Carola Schouten (LNV) is erop gebrand de stikstofreductie in het voerspoor juridisch vast te leggen. Dit leidt tot wrijving met de boerenorganisaties. Maar de bewindsvrouw zit klem tussen milieuorganisatie MOB en de noodzakelijke economische reparatie van de coronacrisis. Bij de uitvoering van nieuwe regelgeving willen boerenorganisaties zelf het roer in handen hebben. De sector heeft in het verleden vaak bewezen met een eigen koers maatschappelijke of milieudoelen te kunnen realiseren. De reductie van de CO2-uitstoot is zo'n prestatie. Er zijn ook voorbeelden waarbij doelen niet of nog niet werden bereikt. Neem de waterkwaliteit in sommige gebieden. In de onderhandelingen over de stikstofaanpak zet de landbouwminister voor het eerst haar hakken in het zand. Ze houdt vast aan het juridisch vastleggen van de voermaatregel. Dit standpunt is de belangrijkste reden waarom de gesprekken met het Landbouw Collectief zich zo lang voortsleepten en uiteindelijk vastliepen. De boeren willen een doel en daar zonder veel overheidsbemoeienis naartoe werken. Maar de tijd van dat poldermodel lijkt voorbij. Bij boeren leidt de onvermurwbare houding van Schouten tot wrevel en onbegrip. Er was hoop gevestigd op het onderzoek van het Mesdag Zuivelfonds. Maar ook dat heeft geen kentering in de de stikstofdiscussie gebracht. [b]Stikstofreductie via voerspoor behalen[/b] In een interview met Nieuwe Oogst TV zei de minister dat ze zekerheid wil dat de stikstofreductie via het voerspoor wordt behaald. Het is te vergelijken met de emissiereductie die de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur oplevert. Ook die is door verkeershandhaving af te dwingen. De stikstofwinst moet ervoor zorgen dat de woningbouw weer op gang komt. Want dat is met het oog op de verkiezingen van volgend jaar voor alle partijen in de coalitie een speerpunt. https://youtu.be/F2KhCH4X2uw Vanuit de linkervleugel in de Tweede Kamer wordt Schouten weleens een gemis aan slagvaardigheid verweten. De bewindsvrouw komt echter graag goed beslagen ten ijs. Een voorbeeld zijn de inspraakrondes die zij organiseerde rond kringlandbouw. Voor de aanpak van het stikstofprobleem is haar die tijd niet langer gegund. Het economisch herstel dat straks nodig is om de rekening van de coronacrisis te betalen, verhoogt de urgentie voor een juridisch dichtgetimmerde stikstofreductie. Controle door MOB Schouten weet zich gecontroleerd door de milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB), die destijds ook het Programma Aanpak Stikstof naar de Raad van State bracht. Niet alleen de landbouw ligt daardoor onder een vergrootglas. Onder druk van MOB bepaalde Schouten dat vliegvelden nu ook een natuurvergunning moeten aanvragen. Lelystad Airport heeft nog een half jaar de tijd om aan te tonen dat, ondanks de groeiplannen, de stikstofuitstoot niet toeneemt ten opzichte van 1999. Ga er maar aan staan.

Provincies bevestigen: koeien in de wei blijft definitief vergunningsvrij

Persbericht LTO Noord 16 april 2020 Boeren kunnen met een gerust hart hun dieren laten grazen in de wei. Dat heeft de provincie Drenthe vandaag bekendgemaakt namens alles provincies in Nederland. Volgens de provincies is het beweiden al onderdeel van de huidige vergunning voor stalemissies en zijn extra vergunningen daarom niet nodig. Voor boeren en tuinders betekent dat een einde aan maandenlange onzekerheid. De Drentse gedeputeerde Henk Jumelet: “Het beweiden van weilanden door vee is al sinds jaar en dag een normaal onderdeel van de bedrijfsvoering in de veehouderij. De Nederlandse samenleving hecht er dan ook aan dat vee in het landschap aanwezig en zichtbaar blijft. Beweiden is ook in termen van stikstofemissie gunstiger dan het compleet op stal houden van het vee, waarbij urine en vaste mest vermengd raken in de stal. In dat proces komt er stikstof vrij.” LTO Noord-bestuurder Trienke Elshof reageert verheugd op het nieuws. “De afgelopen maanden hebben we als LTO in alle provincies keihard gewerkt om het beweiden vergunningsvrij te houden. Nadat de commissie Remkes en minister Schouten eerder al oordeelden dat koeien in de wei moeten blijven, ben ik blij dat de provincies nu definitief de knoop doorhakken. Talloze boeren hebben door de onzekerheid slapeloze nachten gehad en daar komt nu eindelijk een einde aan. Het is fijn dat gezond verstand zegeviert.” Rechtszaken Boeren zitten al sinds mei 2019 in onzekerheid over de toekomst van hun bedrijf. De Raad van State oordeelde toen dat beweiden en bemesten niet vergunningsvrij gemaakt mochten worden onder het PAS. Elshof: “We zijn blij dat de politiek nu definitief heeft bevestigd achter ons te staan. Ik hoop dat dit voor alle claimclubs die rechtszaken tegen individuele boeren voeren reden genoeg is om te stoppen.” https://www.youtube.com/watch?v=He1RFHhOvKs

Mark den Oever biedt excuses aan

FDF-voorman Mark den Oever biedt zijn excuses aan voor de woorden die hij in zijn paasbrief gebruikte. In deze brief noemde hij boeren die stikstofrechten buiten de sector willen verkopen ‘zwakke schakels’ en ‘Judassen’. De brief deed behoorlijk wat stof opwaaien. De voorzitter van Farmers Defence Force komt tot de conclusie dat zijn woorden bij veel mensen hard en ongepast zijn overgekomen en hen hebben gekwetst. „Dat was niet mijn bedoeling en daarvoor bied ik mijn oprechte excuses aan. Dat had ik anders moeten doen en anders moeten formuleren. Ieders omstandigheid is anders en daardoor ook zijn of haar keuzes. Stoppers mogen natuurlijk een faire prijs voor hun bedrijven en hun rechten ontvangen. Dit gunnen we onze collega’s van harte na een leven lang hard werken”, aldus Den Oever. ‘33.000 bedrijven op stikstofmarkt’ In de nieuwe brief uit Den Oever nogmaals zijn zorgen over de dreiging van extern salderen zonder schotten. Iets wat volgens hem grotere gevolgen gaat hebben dan een halvering van de veestapel. „ Als er geen schotten komen tussen NH3 en NOx zullen er potentieel 33.000 bedrijven van buiten de landbouw zich op de toekomstige stikstofmarkt gaan begeven. Dat is evenveel als er veeteeltbedrijven waren in 2019. En wat gebeurt er dan”, zo vraagt hij zicht af. De FDF-voorman ziet goede kansen dat het inruilen van NH3 en NOx juridisch kan worden aangevochten. Dit omdat er volgens hem vele EU Richtlijnen zijn die de staat negeert als ze er voor kiest om wetgeving door te voeren die het mogelijk maakt om bedrijven buiten de agrarische sector stikstofrechten te laten opkopen van boeren. „Maar procedures kosten tijd en wij zijn geen wetgever.

LTO blijft samenwerken met partners

[b]Nieuwsbrief LTO Noord Beste leden, [/b] Er gaan verhalen rond dat LTO buiten het Landbouw Collectief om in gesprek is met het ministerie van LNV om tot een stikstofakkoord te komen. Dat is niet waar. LTO blijft zich door inbreng via het Landbouw Collectief inzetten om gezamenlijk tot een akkoord te komen. Wel zijn er - zoals jullie van ons mogen verwachten - andere gesprekken met LNV over de gevolgen van de coronacrisis. Zo doen wij er alles aan om de verwachte schade van 5 miljard euro zoveel mogelijk te beperken. Ook zoeken we oplossingen voor bloementelers, kalverenhouders, aardappelboeren, kwekers van zacht fruit en tal van andere ondernemers in onze prachtige sector die het op dit moment bijzonder moeilijk hebben. Daar moet zo snel mogelijk duidelijkheid voor komen en daarover houden we jullie via een dagelijkse nieuwsbrief op de hoogte. Over de toekomst van het Landbouw Collectief: zoals vanaf het begin is afgesproken, is het Landbouw Collectief een tijdelijke samenwerking tussen meerdere partijen op het gebied van stikstof. Afgesproken is om samen te werken tot de finale Kamerbrief, die binnenkort wordt verwacht. Deze brief wordt gezien als het slotstuk van de landelijke onderhandelingen, waarna de uitwerking zal plaatsvinden in de provincies. Of het Landbouw Collectief dan verder gaat is nog onbekend. De verschillende partijen in het Landbouw Collectief hebben aangegeven zich op hun positie te beraden. Wat LTO - en dus ook LTO Noord - wel zal blijven doen is dat wij zullen blijven samenwerken met partners, die dossiers tot een zo goed mogelijk einde willen brengen. In elke provincie zitten wij al aan tafel, hopelijk met constructieve partners. Met vriendelijke groet, Dirk Bruins, Trienke Elshof, Ben Haarman en Nico Verduin

Crisistijd of niet, de boerenvoorman van Farmers Defence Force heeft de messen geslepen

SINT HUBERT - Mark van den Oever, de voorman van Farmers Defence Force, deinst ook in deze crisistijd niet terug voor boerenacties. ,,Als we ons vege lijf moeten redden, gaan we gewoon aan de gang.’’ Wat nu? ,,We willen de komende tijd drie sporen gaan bewandelen. We willen zorgen voor politieke druk, we hebben de juridische weg en we gaan actie voeren.’’ Vind je dat je dat kunt maken, actie voeren in deze crisistijd? ,,Dat denken we wel. Het ligt natuurlijk ook aan de vorm. Met tienduizend man op het Malieveld in Den Haag gaan staan, gaat ’m niet worden. Maar we kunnen ook op een andere manier actie voeren. In kleine groepen, op de trekker blijven zitten. We kunnen ook ludieke acties uitvoeren.’’ Wat dan? ,,We zijn er nog niet uit. We moeten nog even bekijken wat het beste is. Het ligt er ook een beetje aan of de politiek meebeweegt of niet. Boeren zijn ook allemaal druk, dus als het niet hoeft doen we het niet.’’ Ben je niet bang dat je krediet verliest bij het publiek? De mensen zijn nu wel met andere dingen bezig dan met de boeren. ,,Ze zijn natuurlijk met die corona bezig, dat weet ik wel. Maar die regering van ons duwt er gewoon allemaal wetten door, op zeer ondemocratische wijze. Ze zijn bezig alles er doorheen te jassen, gooien hele pakken papier over de schutting zonder dat er fatsoenlijk gedebatteerd kan worden omdat de Kamer niet bij elkaar kan komen. Maar als ze zo door gaan, zullen we op moeten treden. Als zij zich niet aan de democratie houden, nemen wij het ook niet zo nauw.’’ Maar er zit toch niemand nu te wachten op ook nog eens last van acties van boeren? ,,Wij zitten er ook niet op te wachten. Maar als we ons vege lijf moeten redden, gaan we gewoon aan de gang, dat moet duidelijk zijn. De motivatie is volgens mij nog zo hoog geweest, we hoeven maar één keer met de vingers te knippen en ze gaan.’’ Is dat wel zo? ,,Ja dat is zo.’’ Maar je hoort toch ook geluiden als dat de FDF de hand heeft overspeeld en over het hoogtepunt heen is? ,,Dat denk ik niet, we zitten stevig in het zadel.’’ Meer: https://www.gelderlander.nl/mill-en-st-hubert/crisistijd-of-niet-de-boerenvoorman-van-farmers-defence-force-heeft-de-messen-geslepen~a989f95f/

Hoe het Mesdag Zuivelfonds zijn flater wegmoffelde

Column Tony van der Meulen Voor politici en andere belangenbehartigers die met een vies zaakje zitten, biedt deze crisistijd aantrekkelijke mogelijkheden om iets weg te moffelen. Kranten doen toch alleen maar aan corona, dus is dit het uitgelezen moment om een leugenachtige flater te corrigeren terwijl het geen hond opvalt. Het Mesdag Zuivelfonds heeft hier dankbaar gebruik van gemaakt. In de verre dagen dat wij nog heel intens bezig waren met stikstof, kwam dat fonds met een rapport dat zelfs als wetenschappelijk werd gekwalificeerd, waarin de stikstofcijfers van het RIVM met veel vertoon van geleerdheid werden ontkend. RIVM, die zijn toch van corona? Ja, ook, maar toen ze daar nog tijd voor hadden, hielden ze ook de hoeveelheid stikstof in het Nederlandse milieu nauwgezet in de gaten. Met als uitkomst dat 46 procent van alle Nederlandse stikstof uit de landbouw komt. Dat fonds kwam tot een veel lagere berekening, ‘slechts 25 procent’, alsof dat een verwaarloosbaar gegeven is. Alsof dat ons allen moet opluchten. Heb je ook gelezen dat het met de stikstofvervuiling door boeren hartstikke meevalt? Slechts 25 procent! Het fonds is gewoon een lobbyclub van melkveeboe­ren Vorige week heeft het Mesdag Zuivelfonds fluisterend en met afgewend gezicht toegegeven dat zij er helemaal naast zitten met hun geleerde berekeningen. Ze stopten dat weg in een lijvig rapport, waardoor het weinig publiciteit heeft opgeleverd en dat was precies de bedoeling. Dit stiekeme gedoe past ook heel goed bij wat dat fonds momenteel doet: ze presenteren zich graag als een wetenschappelijk bureau, maar het is gewoon een lobbyclub van melkveeboeren. Met nauwe banden met de agressieve typen van Farmers Defence Force. Het fonds is ook bijzonder goede maatjes met Baudet. Dit horen wij allemaal niet te weten. Maar als het op een boerderij gaat stinken, kun je dat altijd ruiken

Brabantse boeren willen niet verder praten over stikstof

Zes organisaties van Brabantse boeren weigeren om komende week met de provincie te overleggen over het stikstofbeleid. Ze hebben een uitnodiging voor een videoconferentie afgezegd. Het heeft volgende boerenorganisaties "weinig zin" om met huidige bestuurders te praten als er binnenkort een nieuw provinciebestuur komt, meldt Omroep Brabant, De weigering van de Brabantse boeren komt op een opvallend moment. Deze week zegde ook het Landbouw Collectief (de organisatie van dertien landelijke boerenorganisaties) het stikstofoverleg met landbouwminister Carola Schouten af. Stikstof voor aanleg bedrijventerrein Vrijwel tegelijkertijd bleek dat de provincie Noord-Brabant een aantal grote boerderijen heeft opgekocht, ook buiten Brabant. Met die boerderijen creëert de provincie een mogelijkheid om stikstofuitstoot te compenseren. Maar tot woede van de boeren blijkt die ruimte niet bestemd voor boeren in Brabant maar voor de aanleg van een bedrijventerrein, het Logistiek Park Moerdijk. Voor dat laatste heeft de provincie excuses aangeboden. Maar de aankoop van de boerderijen heeft vermoedelijk een rol gespeeld bij het besluit van de boerenorganisaties om geen overleg te willen. Intensieve veehouderij Volgens berekeningen van het RIVM heeft ongeveer driekwart van de Brabantse natuurgebieden te lijden onder een te hoge stikstofuitsoot. In veel gevallen is dat al jaren achtereen zo. Juist door de intensieve veehouderij in de buurt van natuur is Brabant ook de provincie waar het probleem het grootst is van heel Nederland. Om die reden ontwikkelde de provincie eerder een streng stikstofbeleid. Maar juist daarover viel in december het provinciebestuur. Het CDA stapte uit de coalitie. Volgens formateur Alfred Arbouw (VVD) zijn de onderhandelingen over een nieuwe coalitie van VVD, CDA, Forum voor Democratie en Lokaal Brabant zo goed als afgerond. Het is nog onbekend hoe die nieuwe coalitie de stikstofuitstoot denkt aan te pakken.

Grasbaal


Foto's
37
Video's
15
Topics
60
Reacties
11.729
Stemmen
692
Volgers

Over mij

Woonplaats: Spanbroek
Leeftijd: 56jr
Laatst op Boeren.online: 4wk geleden
Laatst op Prikkebord: 1u geleden
Laatst op TractorFan: 5u geleden

Westfriese bourgondiër met een agrarisch hart

Bedrijven

Ervaring

Ik heb ervaring met de volgende machines:

Merk / type Waardering